Μαρίνα Αμπράμοβιτς, η ιέρεια της περφόρμανς

Κυριακή, 26 Σεπτεμβρίου 2021 23:03 | Πολιτισμός
Μαρίνα Αμπράμοβιτς, η ιέρεια της περφόρμανς Μαρίνα Αμπράμοβιτς, η ιέρεια της περφόρμανς Μαρίνα Αμπράμοβιτς, η ιέρεια της περφόρμανς Μαρίνα Αμπράμοβιτς, η ιέρεια της περφόρμανς
||||||

.

.

Γράφει η 

Δρ Στέλλα Μουζακιώτου

Ιστορικός Τέχνης

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

& Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Επιμελήτρια Εκθέσεων

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

.

Στα τέλη του 1960, ο ιστορικός Eric Hobsbawm αναφέρει ότι «Απ’ όλες τις λέξεις που είναι της μόδας σήμερα, η «βία» είναι ίσως η πιο διαδεδομένη… όλοι μιλούν γι’ αυτήν, αλλά κανείς δε σκέφτεται πάνω σε αυτήν». Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, συνειδητοποιούμε ότι οι βίαιες σκηνές έχουν κυριολεκτικά ριζώσει στην κοινωνία μας και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Αποτρόπαιες σκηνές από τρομακτικές εικόνες πολέμου, απαγχονισμούς και ακραία βίαια επεισόδια είναι μερικά από τα θέματα που εισέβαλαν επιθετικά και με άνεση στο σαλόνι μας δίνοντας στο θεατή εξοικείωση με την τραγωδία και τον τρόμο. Η τηλεόραση μας προσφέρει καθημερινά τουλάχιστον πέντε λεπτά ωμής βίας, κυρίως με την επίφαση της ενημέρωσης.

 

Ο Βασίλης Ραφαηλίδης είχε κάποτε δηλώσει ότι δεν υπάρχουν όρια ανάμεσα στο άτεχνο και το έντεχνο. Και αυτήν την άποψη, η σύγχρονη τέχνη την υπηρετεί σθεναρά. Με έντεχνες, λοιπόν, ή άτεχνες δημιουργίες, οι σύγχρονοι καλλιτέχνες τολμούν να κινούνται πέρα από το ηθικό και το κοινά αποδεκτό, προσπαθώντας να γνωστοποιήσουν την οργή τους στο κοινό, είτε με συμβολικά μέσα, είτε με πραγματικά συντελούμενες σκηνές βίας. Η βία λοιπόν, είναι θέμα ιδιαίτερα προσφιλές στην Ιστορία της Τέχνης, γιατί στη διαχρονικότητά της προσφέρει ένα πλούσιο καλειδοσκόπιο συναισθημάτων στο θεατή.

 

Η εκκεντρική Σέρβα δημιουργός, Μαρίνα Αμπράμοβιτς (Marina Abramovic), το πιο δημοφιλές «πάσχον σώμα», χαρακώνεται, ξαπλώνει ανάμεσα σε σκορπιούς (εικ. 1), πύθωνες και φλόγες, για να απελευθερωθεί, όπως η ίδια ισχυρίζεται, από το φόβο του θανάτου. Η απέχθεια, η απελπισία, η οργή της δημιουργού για τα άδικα, τα αδιανόητα, τα φρικιαστικά του σημερινού κόσμου προβάλλονται με βιαιότητα στο κοινό για να το αφυπνίσουν, να το σκανδαλίσουν, να το συνταράξουν. Στο Άμστερνταμ γνώρισε το Δυτικογερμανό καλλιτέχνη Uwe Laysiepen, γνωστότερο ως Ulay (Ουλάι), με τον οποίο συνεργάστηκαν για περίπου μια δεκαετία (το δέσιμο με τη Μαρίνα φαινόταν και με ένα συμβολικό τρόπο: ήταν γεννημένοι την ίδια μέρα) σχηματίζοντας ένα καλλιτεχνικό δίδυμο, όπου, άνδρας και γυναίκα είναι δύο κοσμικά όντα τα οποία ενωμένα δημιουργούν ένα «ερμαφρόδιτο εγώ», συμπεριφερόμενοι ως «ένα σώμα με δύο κεφάλια» (εικ. 2). Το ζευγάρι έγινε γνωστό για την προσπάθεια του να χαρτογραφήσει τα όρια της αγάπης και της συμβίωσης μέσω της ζωντανής αναπαράστασης, προσπαθώντας παράλληλα να τοποθετήσει την περφόρμανς ως τέχνη ισάξια με τις υπόλοιπες. Στις παραστάσεις τους, μελετούσαν ακραίες καταστάσεις και τις σχέσεις των σωμάτων τους με το χώρο.

 

Κάποια στιγμή οι δύο καλλιτέχνες ήταν δύσκολο να ζουν μαζί, με αποτέλεσμα, έπειτα από ένα μεγάλο διάστημα 12 ετών, να αποφασίζουν το τέλος της σχέσης τους. Ο τερματισμός της δικής τους συνεργασίας και σχέσης είναι ίσως ο πιο εντυπωσιακός και συμβολικός χωρισμός που έχει σημειωθεί στην εποχή μας. «Το Μεγάλο Περπάτημα» ήταν μια από τις πιο γνωστές τους παραστάσεις, αλλά και ταυτόχρονα η τελευταία τους (1988), όταν οι δυο τους αποφάσισαν να διασχίσουν το Σινικό Τείχος, ξεκινώντας ο καθένας από διαφορετικές άκρες μέχρι να συναντηθούν κάπου στη μέση. Το προετοίμαζαν οκτώ χρόνια, όσο χρειάστηκε να βγουν όλες οι απαραίτητες άδειες από τις κινεζικές αρχές. Το αρχικό πλάνο, ήταν να διασχίσουν από τις δύο άκρες το τείχος, να βρεθούν στη μέση και να παντρευτούν. Αλλά μετά τα οκτώ χρόνια που χρειάστηκαν, η σχέση τους είχε ατονήσει.

 

«Αυτό το περπάτημα μετατράπηκε σε ένα πλήρες προσωπικό δράμα. Ο Ουλάι ξεκίνησε από την έρημο Γκόμπι (άντρας – φωτιά) κι εγώ από την Κίτρινη Θάλασσα (γυναίκα, στοιχείο νερού). Αφού περπατήσαμε ο καθένας μας 2.500 χιλιόμετρα, συναντηθήκαμε στη μέση και είπαμε ένας στον άλλον το τελευταίο αντίο». Η Αμπράμοβιτς συνέλαβε την ιδέα για αυτή την περφόρμανς μέσα σε ένα όνειρό της και αυτό της φάνηκε ως το πιο ρομαντικό τέλος της δίδυμής τους σχέσης, που ήταν γεμάτη από ασταμάτητη δημιουργία, ενέργεια και έλξη.

 

Στην εικόνα 3, παρουσιάζεται η δημιουργός πεσμένη στο πάτωμα ύστερα από το συμβολικό διαμελισμό της. Πρόκειται για μια περφόρμανς συγκλονιστική στα μάτια του θεατή. Κομμάτια σάρκας και οστά από ανθρώπινο σώμα βρίσκονται διάσπαρτα γύρω της! Στον τοίχο, πίσω της, με ισχυρή δόση ειρωνείας, έχει γράψει με αίμα τη φράση: «η τέχνη οφείλει να είναι όμορφη…. ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι όμορφος…». Φυσικά, τα στοιχεία που την περιβάλλουν είναι τόσο αποκρουστικά και τόσο βίαια στην όψη που αποκαλύπτουν ότι η ρεαλιστική-κανιβαλιστική πραγματικότητα λειτουργεί αντιθετικά στο περιεχόμενο του κειμένου στον τοίχο.

 

Η αλήθεια είναι ότι το κοινό συγκλονίζεται με την όψη της βίας στην τέχνη, η οποία φαίνεται να δημιουργεί μεγαλύτερες ανατριχίλες από τη βία στη ζωή. Την κυριολεκτική βία, τα φριχτά βασανιστήρια, τις άγριες διώξεις, τις πολύνεκρες επιθέσεις, τα αιμοσταγή ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, τις αυτοκτονίες, τα ακρωτηριασμένα θύματα των φυσικών καταστροφών, τους απαγχονισμούς σε ζωντανή μετάδοση, ο πολίτης - θεατής τα ζει από την ασφαλή απόσταση της οθόνης. Είναι εικόνες και ειδήσεις που έπειτα από ένα στιγμιαίο μούδιασμα περνούν γρήγορα στο σκοτάδι της λήθης. Άλλωστε, είναι ο κόσμος του. Το έγκλημα, η βία, η παρακμή, η διαφθορά έχουν ριζώσει βαθιά στην κοινωνία, έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητάς του. Όλα γύρω του, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τον τρομοκρατούν. Έχει, λοιπόν εξοικειωθεί με το μακάβριο, ή, τουλάχιστον, με την εικόνα του. Παρολαυτά, η βία του έργου τέχνης, του happening, της performance τον συνταράσσει γιατί καλείται να την αντιμετωπίσει κατάματα, να βιώσει από απόσταση αναπνοής τους στεναγμούς, το αίμα, τον εφιάλτη. Τότε, συνήθως βουβά, ως παθητικός δέκτης, αντιδρά, αηδιάζει, οργίζεται, ψάχνοντας ενίοτε το γιατί συμβαίνουν. Ίσως γιατί δε συνειδητοποιεί ότι μέρος της συνεχώς διογκούμενης βαρβαρότητας, που σφραγίζει πλέον τέχνη και ζωή, είναι και ο ίδιος. Πρώτα ως συμμέτοχος και στη συνέχεια ως θεατής!!!

 


Διαβάστε ακόμα:  Ο Ματωμένος Γάμος του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα στο Π.Π.Ι.Ε.Δ.

 

Διαβάστε ακόμα:  Το...θωρακισμένο Ε.Σ.Υ.: Μία κουρτίνα χωρίζει τους Covid ασθενείς από τους απλούς!

 

 

Θέλετε να λαμβάνετε τις σημαντικότερες ενημερώσεις;

Please enable the javascript to submit this form

Συνεντεύξεις

Παναγιώτης Μερτύρης: Η δημοτική αρχή κάνει πολιτική σπέκουλα σε θέματα υγείας
Παναγιώτης Μερτύρης: Η δημοτική αρχή κάνει πολιτική σπέκουλα σε θέματα υγείας
Δείτε όλες τις συνεντεύξεις

Δελτία ειδήσεων

Δελτίο Ειδήσεων 17.09.2021
Δελτίο Ειδήσεων 17.09.2021
Δείτε όλα τα δελτία ειδήσεων

Εκδηλώσεις

Διαδικτυακή εκδήλωση με θέμα: Προκλήσεις και προοπτικές της δημόσιας διοίκησης μετά την εποχή του COVID-19
Διαδικτυακή εκδήλωση με θέμα: Προκλήσεις και προοπτικές της δημόσιας διοίκησης μετά την εποχή του COVID-19
Δείτε όλες τις εκδηλώσεις

Παρασκήνιο

Ο ψαράς προειδοποιούσε για το μόλο,ο πρωθυπουργός γελούσε και τον καλούσε να στοιχηματίσει...ο μόλος διαλύθηκε! (βίντεο)
Ο ψαράς προειδοποιούσε για το μόλο,ο πρωθυπουργός γελούσε και τον καλούσε να στοιχηματίσει...ο μόλος διαλύθηκε! (βίντεο)
Δείτε το παρασκήνιο