Άρθρο του Γιώργου Στιβαχτή, Αν. Γραμματέα Τομέα Εργασίας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ
Η συζήτηση γύρω από την τετραήμερη εργασία έχει επανέλθει δυναμικά στο δημόσιο διάλογο, με αφορμή την πρόταση του ΠΑΣΟΚ. Οι αντιδράσεις υπήρξαν έντονες, με την ηγεσία του Υπουργείο Εργασίας να χαρακτηρίζει την ιδέα «επικίνδυνη» και «ατεκμηρίωτη». Όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και σίγουρα πιο ενδιαφέρουσα.
Η τετραήμερη εργασία δεν είναι μια ουτοπική σύλληψη ούτε μια ιδεολογική εμμονή. Είναι μια πρόταση που εδράζεται σε υπαρκτές κοινωνικές ανάγκες και σε διεθνείς πρακτικές που ήδη δοκιμάζονται με θετικά αποτελέσματα. Σε μια εποχή όπου η εργασία μετασχηματίζεται ραγδαία, η Ελλάδα δεν μπορεί να μένει προσκολλημένη σε μοντέλα του παρελθόντος.
Πρώτον, η τετραήμερη εργασία απαντά σε ένα κρίσιμο ζήτημα της εποχής, την ποιότητα ζωής των εργαζομένων. Η εντατικοποίηση της εργασίας, η ψηφιακή εξάντληση και η δυσκολία ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής αποτελούν καθημερινότητα για χιλιάδες πολίτες. Και εδώ υπάρχει μια συχνά υποτιμημένη παράμετρος, ο χρόνος μετακίνησης. Στις μεγάλες πόλεις, ο εργαζόμενος χάνει κατά μέσο όρο έως και δύο ώρες ημερησίως πηγαίνοντας και επιστρέφοντας από τη δουλειά του. Αυτός ο «αόρατος χρόνος εργασίας» επιβαρύνει σημαντικά την καθημερινότητα, μειώνει τον ελεύθερο χρόνο και επηρεάζει άμεσα την ψυχική και σωματική υγεία. Η τετραήμερη εργασία μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστική αποκατάσταση αυτής της ανισορροπίας.
Δεύτερον, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η παραγωγικότητα δεν συνδέεται γραμμικά με τις ώρες εργασίας. Αντίθετα, σε αρκετές περιπτώσεις, η μείωση των ημερών εργασίας οδήγησε σε καλύτερη οργάνωση, μεγαλύτερη συγκέντρωση και τελικά σε ίση ή και αυξημένη απόδοση. Αυτό είναι ένα κρίσιμο μήνυμα για μια οικονομία όπως η ελληνική, που αναζητά τρόπους να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της όχι μέσω της εξάντλησης του ανθρώπινου δυναμικού, αλλά μέσω της έξυπνης αξιοποίησής του.
Βεβαίως, η εφαρμογή μιας τέτοιας μεταρρύθμισης δεν μπορεί να είναι οριζόντια και άκριτη. Η ελληνική οικονομία έχει ιδιαιτερότητες όπως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, έντονη εποχικότητα, διαφορετικές ανάγκες ανά κλάδο. Γι’ αυτό και η πρόταση του ΠΑΣΟΚ αποκτά ιδιαίτερη αξία, στο βαθμό που ανοίγει έναν διάλογο για μια σταδιακή, πιλοτική και προσαρμοσμένη εφαρμογή.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν θα δουλεύουμε τέσσερις ή πέντε ημέρες. Είναι αν θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε την εργασία με όρους ποσοτικούς ή αν θα περάσουμε σε ένα μοντέλο που δίνει έμφαση στην ποιότητα, την αποδοτικότητα και την ανθρώπινη ευημερία.
Η Ελλάδα έχει ανάγκη από τολμηρές αλλά τεκμηριωμένες πολιτικές. Η τετραήμερη εργασία, όπως προτείνεται, δεν είναι απειλή, είναι μια ευκαιρία. Ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την εργασία, να ενισχύσουμε την κοινωνική συνοχή και να ευθυγραμμιστούμε με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές τάσεις.
Αντί, λοιπόν, να απορρίπτουμε εκ των προτέρων τέτοιες προτάσεις, οφείλουμε να τις εξετάζουμε με σοβαρότητα, να τις προσαρμόζουμε στα ελληνικά δεδομένα και κυρίως να τολμούμε να κοιτάμε μπροστά.
