Μια διαφορετική «Γέννηση» από τον Πωλ Γκωγκέν

Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 2021 09:59 | Αυτοδιοίκηση
Μια διαφορετική «Γέννηση» από τον Πωλ Γκωγκέν Μια διαφορετική «Γέννηση» από τον Πωλ Γκωγκέν Μια διαφορετική «Γέννηση» από τον Πωλ Γκωγκέν
|||||

..

..

..

Γράφει η 

Δρ Στέλλα Μουζακιώτου

Ιστορικός Τέχνης

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

& Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Επιμελήτρια Εκθέσεων

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

 

  Το Μυστήριο της Γέννησης του Χριστού αποτελεί ένα ιδιαίτερα προσφιλές θρησκευτικό θέμα στην Ιστορίας της Τέχνης στη Δύση. Υπάρχουν εικαστικά έργα όπου η γέννηση πραγματοποιείται σε μέρη φτωχικά και ταπεινά, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου το περιβάλλον που πλαισιώνει τη σκηνή είναι πιο φωτεινό, καλυπτόμενο από ένα υπέρλαμπρο υπερβατικό Φως, σύμβολο της Θείας Παρουσίας. Είναι εμφανές ότι όλες οι εκδοχές του θέματος έχουν το δικό τους συμβολισμό τον οποίο καλούμαστε να αποκρυπτογραφήσουμε, λαμβάνοντας υπόψιν τα πολιτικο-κοινωνικά και θρησκευτικά δεδομένα της εποχής που φιλοτεχνήθηκαν. Πιο δημοφιλείς και συναισθηματικά φορτισμένες είναι οι εικόνες που δείχνουν τη Μαρία και τον Ιωσήφ με φτωχικά ενδύματα να βρίσκονται με το μικρό Χριστό μέσα σε χαλάσματα, παραπήγματα, σε στάβλους και σπηλιές… Εδώ, ο συμβολισμός αφορά στην αποτυχία του παγανιστικού κατεστημένου να δώσει λύσεις στα υπαρξιακά αδιέξοδα του ανθρώπου, ενώ η γέννηση του Ιησού οδηγεί σε κάτι νέο, αισιόδοξο και ελπιδοφόρο για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Οι Άγγελοι σηματοδοτούν την παρουσία του Θεού και τη Θεία προέλευση του νεογέννητου, αλλά το βρεφικό σώμα μέσα σε φτωχικά σπάργανα φανερώνει την ανθρώπινη πλευρά του, μια πλευρά ιδιαίτερα οικία σε εμάς… τους απλούς ανθρώπους. Επίσης, οι βοσκοί είναι οι άνθρωποι που τώρα έχουν λόγο να ελπίζουν, ενώ τα ζώα που βρίσκονται κοντά στη φάτνη αντιπροσωπεύουν όλο το ζωικό βασίλειο – ένα μήνυμα για την αξία της κάθε ζωής σε αυτόν τον κόσμο.

 

Μια τολμηρή εικαστική πρόταση του επεισοδίου της Γέννησης του Χριστού, έρχεται από το Γάλλο ζωγράφο, Πωλ Γκωγκέν (1848-1903).

 

  Στην ελαιογραφία με τίτλο «Γέννηση» (1896-Neue Pinakothek, Μόναχο) - όπως έχει καθιερωθεί να ονομάζεται για λόγους ευκολίας αλλά ο πραγματικός του τίτλος στα πολυνησιακά είναι «Te Tamari No Atua» (Το Παιδί του Θεού) - διατηρεί βασικά στοιχεία της χριστιανικής εικονογραφίας, όπως τη φτωχική φάτνη με τα ζώα, αλλά τοποθετεί τη σκηνή στην Ταϊτή, ενώ τόσο η Μαρία όσο και ο νεογέννητος Ιησούς ενσαρκώνονται στον πίνακα από ιθαγενείς – αυτό βέβαια είναι μεγάλος ριζοσπαστισμός για την εποχή και μάλιστα σε ένα αποικιοκρατικό περιβάλλον.

 

  Όλη η σκηνή είναι αντισυμβατική, υπάρχει όμως κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο: η λευκή γάτα που κοιμάται με το πρόσωπό της ακουμπισμένο στο πόδι της Μαρίας. Μια τυχαία έμπνευση της στιγμής; Η γάτα της κοπέλας που ποζάρει; Δύο λόγια πριν λύσουμε το μυστήριο: οι γάτες δεν αποτελούν ακριβώς το αγαπημένο ζώο της επίσημης χριστιανικής εκκλησίας - αντιπροσωπεύουν το διάβολο, χιλιάδες γάτες κάηκαν επίσης, στην πυρά μαζί με τις γυναίκες που θεωρήθηκαν μάγισσες. Γυναίκες και γάτες πλήρωσαν ακριβά, όχι βέβαια την υποτιθέμενη ‘’προνομιακή’’ σχέση τους με το διάβολο, αλλά το μισογυνισμό της δυτικής εκκλησιαστικής εξουσίας.

 

  Έπειτα, είναι το χρώμα της, μια ολόλευκη γάτα είναι μάλλον σπάνια και οπωσδήποτε παραπέμπει κάπου… Αν δεν το έχετε μαντέψει ήδη, η μυστηριώδης γάτα εδώ συμβολίζει το Άγιο πνεύμα. Σε μια αντιστροφή του συμβόλου, το περιστέρι μετατρέπεται στο αντίθετό του - για την ακρίβεια στο φυσικό του εχθρό, τη γάτα και φυσικά δεν πετάει αλλά κουλουριάζεται βολεμένη στο κρεβάτι, και είναι τόσο εκφραστική ώστε σχεδόν την ακούς να ρονρονίζει.  Προσέξτε επίσης, ότι βρίσκεται δίπλα στη μητέρα όχι στο παιδί!

 

  Επιπροσθέτως, ο πίνακας επικεντρώνεται στο σώμα της Μαρίας: είναι ένας ύμνος στο χάρισμα της γυναίκας να φέρνει στον κόσμο τη νέα ζωή, στο θαύμα της μητρότητας. Ο Γκωγκέν με αυτήν την αντιστροφή αποδίδει φόρο τιμής στο γυναικείο σώμα, ενώ παράλληλα αντιπροτείνει, στις στρεβλώσεις του δυτικού πολιτισμού, την ιερότητα του ανθρώπινου σώματος όπως τη βιώνουν όσοι ζουν ενταγμένοι στη φύση, τη μητέρα όλων μας. Και επίσης, μια υπενθύμιση, ότι είμαστε όλα τα πλάσματα, ανθρώπινα και μη, «παιδιά του Θεού» όπως ακριβώς είναι και ο τίτλος του πίνακα. Κι αυτός ο σεβασμός στο θαύμα της ζωής, είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ κοντά στο αληθινό περιεχόμενο του χριστιανισμού και στο πνεύμα των Χριστουγέννων.



Διαβάστε ακόμα:  Ο «Οριενταλισμός» στην Τέχνη και την Πολιτική

 

 

 

 

 

 

Θέλετε να λαμβάνετε τις σημαντικότερες ενημερώσεις;

Please enable the javascript to submit this form

Συνεντεύξεις

Μαριος Ψυχάλης: Προσπάθησε να απωθήσει τους κατοίκους από την παρουσία στο συμβούλιο η δημοτική αρχή
Μαριος Ψυχάλης: Προσπάθησε να απωθήσει τους κατοίκους από την παρουσία στο συμβούλιο η δημοτική αρχή
Δείτε όλες τις συνεντεύξεις

Δελτία ειδήσεων

Δελτίο Ειδήσεων 17.09.2021
Δελτίο Ειδήσεων 17.09.2021
Δείτε όλα τα δελτία ειδήσεων

Εκδηλώσεις

Εξόρμηση στον Όσιο Λουκά -Αρβανίτσα- Δίστομο-Παραλία Διστόμου
Εξόρμηση στον Όσιο Λουκά -Αρβανίτσα- Δίστομο-Παραλία Διστόμου
Δείτε όλες τις εκδηλώσεις

Παρασκήνιο

Ο ψαράς προειδοποιούσε για το μόλο,ο πρωθυπουργός γελούσε και τον καλούσε να στοιχηματίσει...ο μόλος διαλύθηκε! (βίντεο)
Ο ψαράς προειδοποιούσε για το μόλο,ο πρωθυπουργός γελούσε και τον καλούσε να στοιχηματίσει...ο μόλος διαλύθηκε! (βίντεο)
Δείτε το παρασκήνιο