Επαγγελματικός οδηγός

Κατεβάστε τις εφημερίδες σε μορφή pdf


Παλαιότερες ψηφοφορίες - Aρχείο

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ | Σαλβαδόρ Νταλί: Τα επικίνδυνα παιχνίδια μιας εμμονικής μεγαλοφυΐας
Τελευταία ενημέρωση:Παρασκεύη,01/06/2018

 .......

Γράφει η Δρ. Στέλλα Μουζακιώτου

Ιστορικός Τέχνης

στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

και Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Επιμελήτρια Εκθέσεων

 

stellamouzak@yahoo.gr



 .........

Μελετώντας τη σύγχρονη Ιστορία της Τέχνης έχουμε εξοικειωθεί με την εικόνα «προσωπικοτήτων» των οποίων η κοινωνική αναγνώριση και αξία δε συνάδει με την ουσιαστική τους προσφορά στην ευρύτερη κοινωνία. Αφετηρία μιας τέτοιας μορφής καλλιτέχνη εντοπίζεται αρχικά, στο Σαλβαδόρ Νταλί (1904-1989), τον πιο πολυσύνθετο και αμφιλεγόμενο εικαστικό του 20ου αιώνα. Αδιαμφισβήτητα δημοφιλής στο κοινό, αντιμετωπίστηκε με αμφιθυμία από τον κόσμο της τέχνης, αφού ανάλωσε τη ζωή του «κατασκευάζοντας» την εικόνα του. Από την αρχή της σταδιοδρομίας του είχε συναίσθηση του καλλιτεχνικού του πεπρωμένου και υπήρξε ασυγκράτητα, σχεδόν ξεδιάντροπα μεγαλομανής, με αποκορύφωμα το αυτοβιογραφικό του έργο «Ημερολόγιο μιας μεγαλοφυΐας». Ο πνευματικός ηγέτης του Σουρεαλισμού Αντρέ Μπρετόν, αφού τον διέγραψε από το κίνημα στο Παρίσι, επειδή δε συμμορφωνόταν με τους πολιτικούς στόχους που είχαν τεθεί, για να περιγράψει τη μεγαλομανία, την απληστία και την ιδιοτέλεια που τον διέκριναν, επινόησε τις λέξεις «Avida Dollars» (έξυπνος αναγραμματισμός του Salvador Dali, που σημαίνει «Άπληστος για δολάρια»).

Η σχέση της ζωγραφικής του Νταλί με το καθεστώς της κατανάλωσης και τη φασιστική εξουσία δυσαρεστούσε τα μέλη της καλλιτεχνικής κοινότητας, αφού έδειχνε ιδιαίτερα παθιασμένος με το χρήμα. Εκμεταλλεύτηκε την ιδιόμορφη εικόνα του «κακού παιδιού» της ζωγραφικής, για να ξεπουλήσει το ταλέντο του στις διαφημιστικές εταιρείες του Χόλυγουντ, χρησιμοποιώντας πολλά από τα μέχρι τότε έργα του προκειμένου να διαφημίσει εταιρείες και προϊόντα. Αδιαφορώντας για την πολιτική κατάσταση στη χώρα του, επιδιδόταν σε πάρτι και εκκεντρικές εμφανίσεις, κάνοντας προκλητικές δηλώσεις για να στρέψει το βλέμμα του κοινού πάνω του.

Ο πατέρας του Νταλί ήταν σεμνότυφος σε ότι αφορούσε την ανάπτυξη του γιού του. Για να αποτρέψει μια σχέση που νόμιζε πως είχε, άφησε ανοικτό, όπως ισχυρίζεται ο Νταλί, πάνω στο πιάνο στο καθιστικό ένα βιβλίο με έγχρωμες εικόνες των αφροδίσιων νοσημάτων. Το περιστατικό αυτό επηρέασε βαθιά το νεαρό τότε ζωγράφο, που στο μυαλό του, για ένα μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, ο έρωτας και ο θάνατος ήταν οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο τρόπος που αντιλαμβανόταν τη σεξουαλικότητα επηρεάστηκε από τις πολυάριθμες σεξουαλικές νευρώσεις που τον κατέτρεχαν από την παιδική και νεανική του ηλικία. Αντί να κρύψει ή να απωθήσει τα τραυματικά αυτά συναισθήματα, ο Νταλί τα καλλιέργησε και τα χρησιμοποίησε ως βάση σε πολλά έργα του. Στην εικόνα 1 βλέπουμε μια φωτογραφία του σουρεαλιστή φωτογράφου και φίλου του, Philippe Halsman, όπου απαθανατίζει το Νταλί τη στιγμή που σκηνοθετεί γυμνές γυναίκες για να δημιουργηθεί η εικόνα ενός κρανίου.

 

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 και στις αρχές της δεκαετίας του 1940, ο Νταλί έφτιαξε πολλές διπλές απεικονίσεις βασισμένες στο ανθρώπινο κρανίο, ισχυρό σύμβολο θανάτου και υπενθύμιση της ανθρώπινης θνητότητας. Τα έργα που απεικονίζουν κρανία με αυτόν τον τρόπο, είναι γνωστά ως «μην ξεχνάς πως είσαι θνητός» ή «ματαιότητες» (vanitas). Για τον Νταλί ωστόσο, το ανθρώπινο κρανίο δεν συνδεόταν μόνο με το θάνατο και τη θνητότητα, αλλά και με το σεξ και την ερωτική επιθυμία, στοιχεία άρρηκτα συνδεδεμένα με το θάνατο στο μυαλό του. Στο ευρηματικό έργο με τίτλο: «Μπαλαρίνα, Κεφάλι του θανάτου» (1939), ένα σεμνότυφο και σαγηνευτικό κορίτσι, με φούστα μπαλαρίνας, σχηματίζει τα χαρακτηριστικά του προσώπου του κρανίου, που φαίνεται πίσω του σαν ραγισμένος και ανεστραμμένος γιγάντιος αμφορέας (εικ.2). Τα λυγισμένα χέρια του κοριτσιού και η μαύρη μαντίλα του σχηματίζουν τα μάτια, η ραγισμένη ρινική κοιλότητα σχηματίζεται από ένα μαύρο φουλάρι που πέφτει γύρω από το λαιμό του, ενώ ο ποδόγυρος της φούστας υποδηλώνει τα σάπια δόντια. Η εικονιζόμενη  σύνθεση συμβολίζει πολύ εύστοχα τη στάση του Νταλί ως προς τις σαρκικές σχέσεις με τις γυναίκες, αφού τις θεωρεί σαγηνευτικούς πειρασμούς, που μπορούν να μολύνουν το σύντροφό τους με επίπονες και εξουθενωτικές σεξουαλικά  μεταδιδόμενες ασθένειες.



Dr Stella Mouzakiotou2121.jpg
dalli. 1.jpg
dalli. 2.jpg



Newsletters
Πληκτρολογίστε το ον/μο σας και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας (email) και πατήστε

Αναζήτηση άρθρων